50,47% was tegen! De nooit gebruikte kerncentrale van Zwentendorf (Oostenrijk)

 

IMG_9974

Ongebruikte en half afgebouwde kerncentrales zijn er volop. Wereldwijd staan er nog een stuk of 100 nucleaire ruïnes te wachten op mij en mijn camera. Die in Zwentendorf heeft inmiddels bezoek gehad en dit is zijn verhaal.

‘Zwentendorf’ is  de enige ongebruikte kerncentrale ter wereld die helemaal  is afgebouwd. De brandstofstaven hingen klaar, een druk op de knop was voldoende om de centrale op te starten. Het kwam er nooit van.

Eind jaren 60. Oostenrijk wil ook mee in de 1280px-AKW_Zwentendorf_inside_2nucleaire vaart der volken en plant drie kerncentrales. De bouw van de eerste, in Zwentendorf begint op  4 april 1972. Al na een paar weken wordt de regio getroffen door een voor Oostenrijkse begrippen zware aardbeving (5.3 Schaal v. Richter). De fundamenten raken beschadigd en men begint opnieuw. De tegenstand vanuit de bevolking groeit en is in 1975 op een hoogtepunt: 500.000 mensen protesteren tegen de bouw. Opvallendste demonstranten zijn 9 moeders uit de regio die voor het Bundeskanzleramt in hongerstaking gaan.

De kerncentrale verdeelt het land tussen de Kontrollraum_AKW_Zwentendorf_20121116machtighebbers enerzijds ( de regering, kanselier Kreisky, vakbonden, industrie, kamer van koophandel) en omwonenden en tegenstanders van kernenergie anderzijds . Kanselier Kreisky is vol vertrouwen en schrijft een referendum uit over  ‘Zwentendorf’.  Helaas pindakaas voor hem: op 5 november 1978 stemt  50,47% tegen! Gevolg: de Oostenrijkse Nationale Raad komt een maand later met een totaal verbod op kerncentrales in Oostenrijk.  Einde Zwentendorf, einde kernenergie in Oostenrijk en 3,5 miljard Schilling door het putje (ca. 1 miljard euro).

En wat moet je er dan mee? Plannen  om het ding om te bouwen tot een gascentrale leiden tot niets. Plannen voor een museum circuleren tot op de dag van vandaag. In 1987 komt een kilometer verderop wel een kolencentrale die gebruik maakt van de aanwezige stroomleidingen. ‘Kraftwerk Zwentendorf’ wordt ook gebruikt als leverancier van reserve-onderdelen voor  drie soortgelijke centrales in Duitsland en vanaf 2005 is de IMG_9979reactor in gebruik als oefenruimte voor Duitse atoomtechnici. Ook worden er af en toe tv-shows opgenomen en festivals georganiseerd. Sinds 2010 is de centrale op aanvraag voor iedereen te bezichtigen. Tijdens een uitgebreide rondleiding zijn in de kelder enige tijd geleden unieke videobeelden gevonden (zie links).

Dus de centrale heeft nooit stroom geleverd? Nou dat klopt niet helemaal. Sinds een paar jaar liggen er op het terrein en de daken van complex 1000 zonnepanelen. Die leveren niet de ooit geplande 692 megawatt, maar daar hoor je niemand meer over.

fimpjes/docu’s youtube:


Advertenties
Geplaatst in energie | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Nauwkeurig lezen aan basis van Spaanse enclave Llivia

ll

Enclaves zijn per definitie raar. Buitenechtelijke stukjes land waar bijna altijd een verrassend verhaal achter zit. De geschiedenis van Llivia is zo’n maf verhaal.

LLivia, zo maar een dorp in de Pyreneeën. Het dorp valt in de 15e eeuw onder de Franse kroon. Dit is tegen de zin van de inwoners. Maar zo staat het nu eenmaal in een verdrag tussen de Franse koning en die van Argon (een middeleeuws koninkrijk en basisingrediënt van het huidige Spanje).  Pas in 1493 staan de Fransen het dorp af aan Argon/Spanje. Het zit de dorpsbewoners mee, want in 1528 krijgt LLivia  stadsrechten van Karel de V, de eerste koning van Spanje. Een leuke ‘upgrading’ van het dorp met extra rechten en privéleges.

Vrede van de Pyreneeën

NaamloosIn de 17e eeuw voeren de Fransen en de Spanjaarden de 30-jarige oorlog. Dit conflict eindigt in 1659 met de Vrede van de Pyreneeën. De Spanjaarden moeten her en der gebied inleveren, ook aan de grens met Frankrijk. In het verdrag wordt vastgelegd dat de waterscheiding van de Pyreneeën voortaan de grens tussen beide landen zal vormen.llll

Dit betekent dat het deel van het gebergte waar de rivieren naar het noorden stromen voortaan bij Frankrijk zal horen. Op sommige plaatsen verschoof de grens daardoor veertig kilometer naar het zuiden, in Frans voordeel dus.

Opwaarts of afwaarts

Voor ons dorpje Llivia liggen de zaken echter iets ingewikkelder. Het dal van de rivier Sègre – die door Llivia stroomt – was moeilijk in te delen. De zijriviertjes van de Sègre stromen van noord naar zuid of omgekeerd richting de Sègre. Terwijl de Sègre zelf eerst naar het noorden stroomt om pas ter hoogte van Llívia naar het zuidwesten af te buigen. Te complex. Dus werd het dal in tweeën gedeeld; de dorpen stroomopwaarts van het stadje Puigcerdà  werden Frans en de dorpen stroomafwaarts Spaans. Volgens dit compromis zou Llivia weer Frans worden.

IMG_7543

De grensbrug in de oude D68, de toegangsweg vanuit Spanje naar Llivia

Echter, de Llivianen hadden een voorkeur voor Spanje. Dus werd het verdrag nog eens goed doorgenomen. “De dorpen die stroomopwaarts …”. Dorpen? Llivia heeft stadsrechten……..tijd voor een nieuw, aanvullend verdrag. In 1660 wordt de ‘Tratado de Llivia’ getekend. De stad Llivia en een paar gehuchten eromheen blijven Spaans, en vormt daarmee tot op de dag van vandaag een Spaanse enclave in Frankrijk. Kwestie van goed lezen.

Geplaatst in grensconflicten | Tags: , , , , | 2 reacties

Een gigantische, nutteloze stuwdam in de Dolomieten

777

Stuwdammen! Altijd mooi. Veel ruw beton, vaak in een bergachtige omgeving en achter de dam een stuwmeer vol potentiële energie – klaar om over te gaan in groene stroom. De mooiste stuwdammen zijn echter die, die geen elektriciteit opwekken maar pure verbazing. De nutteloze, de ongebruikte, de mislukte stuwdammen. Ze bestaan, hoewel een stuk schaarser dan bijvoorbeeld ongebruikte kerncentrales (zie Zwentendorf). Een even treurige als prachtige dam bezocht ik in Italië, precies 50 jaar na de ondergang.

04

De Vajont stuwdam in de Dolomieten is schitterend gelegen. De Italianen hebben een 262 meter hoge muur van beton in een diepe, smalle kloof gepropt. Als een dik gordijn voor een smalle kast. Op de slingerweg ernaar toe laat ie je schrikken. Net als je denkt ‘waar blijft dat ding’, ligt de slanke dam naast je en kijk je tegen de holle kant. Maar hij stuwt niks. Want aan de bolle kant is geen meer te zien. Waar je water verwacht, liggen heuvels, zand en bomen. Opvallend zijn de grote kale vlakken op zuidelijke helling van de berg direct achter de dam.

44

Langdurige planning

Het plan voor een stuwdam in de vallei van de Monte Toc stamt uit 1920. De locatie lijkt perfect. Een diepe, smalle kloof met daarachter een brede, uitgestrekte vallei. Dus een smalle, hoge dam in de kloof volstaat om een heel groot meer te vullen. Het plan wordt diverse keren aangepast en in 1943 volgt definitieve goedkeuring. Als gevolg van de naoorlogse chaos begint de bouw pas in 1957. De Vajont-dam zal een van ’s werelds hoogste stuwdammen worden.

Journalisten waarschuwden

02

schaalmodel van de dam en het meer

Voor en tijdens de bouw worden de verantwoordelijken er diverse keren op gewezen dat Monte Toc zeer instabiel is. Er zijn regelmatig aardverschuivingen en men verwacht dat dit erger zal worden zodra het dal  vol water komt te staan. Waarschuwende journalisten worden aangeklaagd voor het ‘ondermijnen van de sociale rust’. In 1959 zijn er breuken en verschuiving gesignaleerd op de berg. Er volgen nieuwe studies en drie experts concluderen onafhankelijk van elkaar dat de complete helling van Monte Toc los hangt en naar beneden zal komen zodra het stuwmeer is gevuld. De bouwer, SADE, negeert de adviezen. De dam is in oktober 1959 klaar en vanaf februari 1960  laat men de vallei vol lopen.

Schaalmodel

12

In november 1960, het meer is voor tweederde gevuld, schuift een lawine van 800.000 m³ aarde (het volume van ca. 7000 stadsbussen) het water in. Dit veroorzaakt een  vloedgolf maar er vallen geen slachtoffers. Het vullen wordt gestaakt. Er volgt nieuw bodemonderzoek en men bouwt een schaalmodel van de dam en het meer. Tests met rotsblokken leveren informatie op over de hoogte van een eventuele tsunami, mocht de helling – die aantoonbaar beweegt – in het meer schuiven. Met deze nieuwe gegevens starten de ingenieurs in 1962 een riskante strategie. Ze dachten, door de waterstand afwisselend te laten stijgen en dalen, de aardverschuiving gecontroleerd – d.w.z. bij een lage waterstand – in het meer te kunnen laten plonzen. De vloedgolf zou beperkt zijn en zeer zeker niet over de dam heen slaan. Het waarschuwen van de bewoners stroomafwaarts was dus niet nodig.

De ramp

01

Dat was de theorie. In de praktijk op 9 oktober 1963 bleek alles anders: de bodemsamenstelling, de snelheid van de lawine, de hoogte van de tsunami en de verwachte gevolgen. Om 22.39 uur schoof 260.000.000 m³  bos, aarde en steen met 110 km/u het meer in. Hierdoor stroomde 50.000.000 m³ water in een 250 meter hoge golf over de dam. De daarop volgende overstroming in de Piave vallei vernietigde diverse dorpen en stadjes en kostte ruim 2000 mensen het leven. Met uitzondering van de bovenste meter metselwerk bleef de stuwdam in takt.

De doofpot

Onder de kop “Natuurramp” drukten alle regeringsgezinde media het project direct in de doofpot. Alleen het communistische L’Unita schreef over fouten en blunders van de

DCIM100MEDIA

het ‘slachtofferdorp’ Vajont

verantwoordelijken, waarop deze krant gebrek aan waardigheid werd verweten. Uiteindelijk werd in 1968 een aantal verantwoordelijken licht gestraft. Eén ingenieur pleegde zelfmoord. Bouwfirma SADE hoefde nooit schadevergoeding te betalen. Voor de overlevenden van de ramp werd 50 km stroomafwaarts van de rampdam een  nieuw stadje gebouwd, Vajont. De door de vloedgolf vernietigde steden en dorpen in de Piave vallei werden ook herbouwd. 

Herdenken

Pas in de 21ste eeuw lijkt de ramp een plek in de Italiaanse geschiedenis te hebben gekregen. Tegenwoordig is de dam te bezichtigen, staat er een bezoekerscentrum en is de plek waar ooit het meer lag weer toegankelijk voor publiek. De prachtige herdenkingskerk

08

herdenkingskerk Longarone

van Giovanni Michelucci in Longarone kwam er pas na 17 jaar onderling getwist in de kerkgemeenschap. Wellicht een onderwerp voor een volgende keer.

24

Geplaatst in energie, stuwdammen | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Wat doen die twee pijlers onder de A4 bij Eisenach?

poyrmy (3)Misschien wel mijn lievelingssnelweg: Bundesautobahn 4. Afgekort BAB 4, of A4. Voorheen Reichsautobahn 4. Eén lange geschiedenisles van 583 km. De eerste plannen voor deze weg zijn pre-Adolf. De snelweg staat al ingetekend op de oerschetsen van het Autobahn-netwerk en loopt van de Nederlandse grens via Koln en Dresden naar Breslau/Wroclaw. Echter, een wereld- en een koude oorlog gooiden de aanleg grondig in de war. De A4 is niet af en zal waarschijnlijk nooit af komen. Maar sporen en verhalen zijn er in overvloed. Ik begin met het viaduct bij Untersuhl, met zijn twee curieuze so da pijlers.

6244230In de jaren 30 wordt op verschillende plekken in Duitsland met de aanleg van de A4 begonnen. Als gevolg van WO2 komt de bouw, zoals veel projecten in die tijd, stil te liggen. De nazi’s hebben andere prioriteiten en dus stopt ook de (dwang)arbeid aan de A4 tussen Bad Hersfeld en Eisenach, later bekend als der Thüringer Zipfel. In 1943 is een deel van de A4 hier al beperkt berijdbaar, hoewel twee grote viaducten bij Wommen en Untersuhl nog lang niet af zijn. Van het viaduct bij Untersuhl, lokaal bekend als Richelsdorfer- of Weihetalbrücke, zijn pas zeven pijlers gereed.

Autobahn in Sperrgebiet

Wanneer de rook van de oorlog is opgetrokken blijkt dit deel van de A4 in het grensgebied van de BRD en de DDR te liggen. Sterker nog, over een afstand van nog geen 20 km kruist de snelweg de ‘innerdeutsche Grenze‘ drie keer. Een grens die enkele kaartje a4jaren na de oorlog het meest ondoordringbare deel van het IJzeren Gordijn zou worden. Hoe verder met de A4? Niet dus. De DDR heeft geen geld en geen behoefte om de bouw weer op te Gesperrte Autobahn bei Obersuhl an der Strecke Frankfurt - Eisenach - Berlin, vor 1972pakken. De bevolking moet juist ‘binnen blijven’. Voor de West-Duitsers heeft deze grensovergang ook geen prioriteit. In het transitverkeer naar het eiland West-Berlijn of verder oostwaarts, speelt de A4 geen rol. Dus het verkeer vanuit het westen verlaat noodgedwongen vlak voor Obersuhl de A4. Vanuit het oosten moet men bij Wommen de weg af. Wat rest is een morsig stukje snelweg in niemandsland en Sperrgebiet. West-Duitsland verbetert nog wel wat provinciale wegen in de omgeving altea41982panzeriomdat de bewoners grote slingers moeten maken in deze Duits-Duitse Bermudadriehoek van prikkeldraad  en wachttorens. Maar de onaffe viaducten blijven onaf en op het verlaten stukje A4 rijdt slechts af en toe een tank of tractor. Wel is het stukje snelweg geliefd bij filmmakers die een stukje Autobahn oude stijl nodig hebben.

foto Thomas Rommel 2Hardnekkige pijler

Na de Wende in 1989 en de Duitse eenwording gaat het snel met de A4. Er komt geld beschikbaar. Want voor de wederopbouw van de krakkemikkige DDR zijn goede verbindingen belangrijk. Dus de A4 wordt hier in hoog tempo hersteld en – eindelijk – voltooid. Het viaduct bij Wommen komt af na 50 jaar (daarover een andere keer meer). Voor het viaduct bij Untersuhl is een nieuw plan: een moderne brug van spanbeton. De zeven pijlers die de nazi’s ooit hadden gebouwd als begin van een boogbrug zijn overbodig en vijf van de zeven worden in 1992 met één knal neergehaald. Althans, dat had de chef-explosieven beloofd. Ondanks de haast en dwang hadden de arbeiders in de oorlog goed werk geleverd, want voor één van de pijlers zijn uiteindelijk niet minder dan drie explosies nodig. Twee van de zeven pijlers hebben onze oosterburen laten staan.  So da, als herinnering en waarschuwing. Ze zijn niet te zien voor wie over de gemoderniseerde A4 scheurt, wel voor de liefhebber.poyrmy (4)

kaart 3 gaten

Wegenkaart Thuringen Zipfel jaren 70 met 3 grenspassages

 

7 peilers

de 7 peilers na de oorlog

Geplaatst in autobahn, grensconflicten | Tags: , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Speurtocht naar een kabelbaanruïne in Slowakije

SLOw Tatra lomnica kabelbaan verval gezien (11) - kopieEen in onbruik geraakte kabelbaan in de Hoge Tatra (Slowakije). Een parel die  niet in mijn archief zat – kan gebeuren – maar die met wat geluk en een scherpe blik toch boven kwam drijven.

 

Een knik in de lijn

Het begon in pension Slalom in Tatranska Lomnica waar een oude luchtfoto hing van het gebied; vergelijkbaar met het kaartje hiernaast. Mij viel direct de rare knik op1575427_orig tussen lift 1 en 2 en het gebrek aan bomen op de plek waar je lift 1 zou verwachten (in de witte cirkel). Voor een skipiste door het bos was de lege strook te recht. Ik durfde te wedden dat daar ooit een lift had gelopen. Van mijn gezin kreeg ik 25 minuten. Zij naar de rodelbaan van TatraBob, ik op zoek naar mogelijke sporen van een oude kabelbaan.

 

 

Grandhotel & bingo

SLOw Tatra lomnica kabelbaan verval gezien (20)Op mijn smartphone had al ik gezien dat het door mij vermoedde dalstation bij Grandhotel Praha zou zijn.  Het kon niet anders of dit hotel – met zoveel grandeur in de naam – was ooit initiatiefnemer of aanvoerkanaal voor de veronderstelde lift. Binnen vijf minuten had ik het hotel bereikt en bingo.

 

De hoofdprijs

SLOw Tatra lomnica kabelbaan verval gezien (6) - kopieMijn aannames waren juist en de beloning  was groot. Een prachtige ruïne, geen hekken, geen honden en geen camera’s, alleen die van mij. In het bijbehorende en eveneens gesloten bergstation was toevallig een tentoonstelling over de geschiedenis van deze kabelbaan, met zwart-wit beelden van stoere klimgeiten en Zwitserse ingenieurs met hoed. De onderste lift bleek na de val van het communisme, toen het tijd was voor groot onderhoud, te zijn verlegd voor een betere bereikbaarheid. Interessante materie, maar zoals wel vaker was het opsporen en ontdekken van de liftresten de hoofdprijs.


 

Geplaatst in kabelbanen & skiliften | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Funicular Le Tréport werd heel even gondelbaan!

FRA Treport funicular curi gezien (4)In 2008 stuitte ik op een funicular in het Noord-Franse Le Tréport. Hij had splinternieuwe treintjes en fraaie tunneltjes maar verder niet echt iets bijzonders. Funiculars tegen, op en door de krijtrotsen zijn er wel meer en mooier. De verrassing kwam later – zoals wel vaker – toen ik ‘m nog even tegen felle Google-licht hield.

Opvallend was dat ie vanaf de 2e wereldoorlog tot 2006 niet in gebruik was geweest. Meestal is een zo’n langdurige drooglegging het definitieve einde. Toeristische bollebozen in het Franse havenstadje hadden echter goed ingeschat dat ze nog een mooie attractie hadden liggen.

x1pc_jqddVOWRkaEKaFQSjXZyHyQUQimMVd-PhHN0yxQTOy3MIFsLDFmp6Sd3ig1r66FH_IsVJizgQxMvxIWdj7z5GeDh9ZfSrIWTvfMIW6H8Jk2YW3EQAHei6io67FBFXG

de tunnels tijdens de jaren van verval

Curieus

Na een grondige restauratie rijden de treintjes sinds 2008 weer de rots op en af – precies een eeuw na de opening in 1908. Leuk, maar niet verrassend genoeg om in mijn bakje ‘funicular curieus’ te belanden. Dat heeft het lijntje te danken aan een initiatief uit de jaren ’60, toen het er compleet vervallen bij lag. Iemand kwam op het niet eens zo rare idee om een gondelbaan op hetzelfde tracé aan te leggen. De rails waren toen al verdwenen en omhoog is omhoog moet de bedenker gedacht hebben. Het werd om onbekende reden geen succes. Maar het leverde wel een uniek plaatje op.

FRA Treport funicular kabelbaan curi gezien (4)

Geplaatst in Geen categorie, spoor funicular | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen